November 2018

Twee keer per jaar vergadert de raad van de gemeente Voorst een hele dag: één keer over de prioriteitennota in het voorjaar en één keer over de begroting voor het volgende jaar, in het najaar. Op maandag 29 oktober was het weer zover. Omdat de meeste raadsleden toch een hele dag vrij nemen van hun overige werkzaamheden, worden er naast de begroting tevens allerlei andere onderwerpen behandeld. Deze keer was de agenda wel héél vol. Ondanks het feit dat al om 10.00 uur werd begonnen, werd de streeftijd van 17.30 u niet gehaald. Al vroeg in de morgen stagneerde de vergadering bij agendapunt 5:          

Basismobiliteit PlusOV; evaluatie PlusOV, verlenging dienstverleningsovereenkomst.

Over dit onderwerp is in de afgelopen weken heel veel te doen geweest. PlusOV is een gezamenlijk initiatief van de gemeenten Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Hattem, Heerde, Lochem, Voorst en Zutphen: een samenwerking van deze 9 gemeenten om vervoer mogelijk te maken voor inwoners die door een beperking niet met het gewone openbaar vervoer kunnen reizen. PlusOV vervoert mensen van deur tot deur op afroep. Het idee was dat door samen te werken zo'n vijf procent per jaar op de vervoerskosten bespaard zou kunnen worden. In werkelijkheid bleken gemeenten juist veel duurder uit. Al in 2017 verliep het vervoer chaotisch en liepen de kosten uit de hand. Om die reden is in december 2017 de voormalige directeur van de vervoerscentrale, Andreas Noordam, vertrokken en is tegelijkertijd de bestuursvoorzitter, Wim Vrijhoef, tevens wethouder in Voorst, afgetreden als voorzitter.  Voor het jaar 2018 wordt een overschrijding verwacht van 1,5 miljoen op de begroting van PlusOV van 7,5 miljoen euro. In de lokale en regionale pers was te lezen dat, evenals vorig jaar, zich nog steeds heel veel moeilijkheden voordoen, vooral bij het leerlingenvervoervervoer in het speciaal onderwijs. Dit was de aanleiding  voor Lijst Arend om samen met de VVD/Liberaal 2000 en PVDA/GoenLinks twee moties in te dienen. Beide moties kregen onvoldoende stemmen.

 

Algemene beschouwingen - Begrotingsbehandeling 2019

Algemene financiële beschouwingen op het jaar 2019 

Raadsvergadering 29 oktober 2018

Geacht college, collega-raadsleden, medewerkers van de gemeente en toehoorders op de tribune,

 Ik begin met een anekdote: in de jaren 80 van de vorige eeuw was de top van het CDA Gelderland op bezoek in Voorst. Dan kreeg je dus gedeputeerden, statenleden en het provinciaal bestuur op bezoek. Toen maakten we meestal ook een tour door de gemeente Voorst. Tijdens de avondmaaltijd zeiden twee Gedeputeerden tegen mij: ‘Je woont in een meer dan welvarende gemeente, Arend’. Daar moet ik deze dagen wel eens aan denken. En dan vraag ik me af wat ze nu zouden zeggen. Ik denk nog steeds hetzelfde. Maar het kost wel wat, meer dan welvarend te zijn. Neem nu de oprisping dat er een Klein Twello moet komen, dat kost € 110.000,-, maar er is ook een derving van bouwgrond: kosten 6 ton. Dat is samen al € 710.000,-. Dat komt er zo maar even tussendoor vliegen. Net zoals die 5 extra FTE’s voor het sociaal domein, kosten € 373.000,-. Dan zit je zo maar aan een miljoen euro’s. En als het niet uit de lopende begroting kan, dan zijn er nog altijd de algemene reserves.

De wethouder van het sociaal domein spant de kroon wat betreft kosten; hij is voor Voorst wel een dure wethouder. Neem nu de bedragen die bij PlusOV moeten, of neem het peperdure project Voorst onder de Loep, in een gemeente met al een hoge participatiegraad van de inwoners. Tel daarbij de genoemde kosten van Klein Twello, dan schieten we al heel gauw op naar de miljoen. Wat die extra FTE’s betreft, de onderbouwing daarvan is veel te mager, volgens mij. Eigenlijk zouden we nog  moeten weten hoeveel mensen er in dienst waren vóór de decentralisaties. En de vraag mag zijn: wat is de bemensing van de facturering? Wat is die van de verantwoording en wat is die van de contractverlenging? En wat doen we zelf en wat besteden we uit? Als we niet meer informatie krijgen denk ik niet dat wij daarmee akkoord kunnen gaan. Wij willen een betere onderbouwing.

Voorzitter, de meerderheid van deze raad vond een monitoring van het sociaal domein niet meer nodig. We moeten maar een gezelschapsspel gaan doen: op welke bladzij kan ik welke tekst vinden om tot een juist oordeel te kunnen komen. Maar juist door die monitoring hadden we inzicht in het proces, onder andere van de jeugdhulpverlening en maatschappelijk werk. Neem nu de nieuwe raamovereenkomst Jeugd-WMO en MO/WB. Daarvan kunnen we de resultaten pas zien over 2 à 3 jaar, volgens de stukken. Ik zou wel graag een tussenrapportage willen zien. En daar hebben we volgens mij monitoring voor nodig. De wethouders die het sociaal domein onder zich hebben, moeten mij voor het eind van deze vergadering maar eens citaten, zinnen en alinea’s voorlezen die anders in een monitor zouden staan. Ik kan ze niet vinden. En zo geeft de raad steeds meer iets weg van zijn controlerende functie, wat nadelig kan uitwerken voor diegenen die met de uitwerking van het beleid te maken hebben. Daarmee zitten we midden in de bestuurscultuur van de gemeente Voorst.

De wethouder sociaal domein zegt in het ronde-tafelgesprek: ‘Als ik die 5 FTE’s er niet bij krijg, dan maak ik de nieuwe schuldhulpverleningsnota niet’.  De wethouder van ruimtelijke ordening zegt in het ronde-tafelgesprek: ‘Ik heb eigenlijk niets te melden’, terwijl de tribune propvol zit. En wijst een motie af omdat het woord ‘windmolen’ er in voor komt. Er is naar mijn bescheiden mening een bestuurscultuur ontstaan waar het college de koers bepaalt en daar lopen we in ganzenpas achteraan en wee als de raad andere opvattingen heeft. De raad staat vaak door allerlei regels zo wel altijd op achterstand. Het is de wereld op zijn kop. Als de raad de opdracht geeft om een nota schuldhulpverlening te maken dan gebeurt dat gewoon, anders krijgen we hier Oost-Europese toestanden. Naar mijn mening zijn we toe aan een herziening van het Voorster model, waar het primaat van de raad voorop staat en de raad meer instrumenten heeft om dat in de praktijk uit te voeren. Het draait niet om het college, het draait om de raad. En ook deze spreker geeft wel eens te veel aandacht aan het college, terwijl de discussie moet gaan tussen de raadsfracties. En ja, het dualisme is in deze gemeente nog steeds ver te zoeken. Gemeente Belangen is leidend in deze raad en de twee kleintjes hebben maar te volgen. Daar zorgen de wethouders wel voor in hun fracties. Ik ben trouwens wel benieuwd hoe lang ze dit ja knikken en slippen dragen volhouden. Want anders slurpt Gemeente Belangen hun eigen identiteit op. En de oppositie, voorzitter, die kan eigenlijk volstaan om alleen bij de behandeling van de prioriteitennota en de begroting aanwezig te zijn. Misschien ben ik te somber, maar ik vrees het ergste.

 Arend Jansen, fractievoorzitter Lijst Arend

Beschouwingen op de Prioriteitennota 2019 - juni 2018

Algemene politieke beschouwingen / Vooruitblik op het jaar 2019

Geachte collega’s, geacht college, medewerkers van de gemeente en bezoekers op de tribune,

 We leven in een tijd waarin de economie weer bloeit, na jaren van stagnatie en beperkte groei. Maar, voorzitter, er is wel iets vreemds aan de hand. De instroom in de schuldhulpverlening blijft doorgaan en datzelfde geldt voor de bijstand voor mensen van 45 jaar en ouder. Tegelijkertijd groeit ook de kloof tussen arm en rijk, kansarm en kansrijk en worden leerlingen van ouders met een lage opleiding, ondanks gelijke prestaties, minder vaak doorgestuurd naar het VWO dan kinderen van ouders met een hoge opleiding. Wat heeft dit nu te maken met de gemeente Voorst?

We geven meer uit aan de WMO, huishoudelijke hulp, jeugdhulp, we moeten PlusOV aan de gang houden, misschien tegen beter weten in, maar het kost in elk geval heel wat geld extra. Daarnaast werden we op een gegeven moment wakker en ontdekten we wat onze buren uit Apeldoorn, waar we toch zo goed mee samenwerkten, ons aan rekeningen stuurden. Sapperloot, het bleek dat daar de uurlonen hoger liggen dan bij ons. Maar het bedrag van 85.000 euro per jaar is een mooie meevaller waar je veel mee kunt doen. Hadden we dat niet van te voren kunnen bedenken? Mijn vraag over wat ons dat in het totaal heeft gekost, is nog niet naar tevredenheid beantwoord.

 Waar ik me over verbaas is, waarom we bij de schuldhulpverlening nog steeds met Apeldoorn blijven samenwerken.

 Voorzitter, als ik vervolgens de stukken lees krijg ik de indruk dat voor de gemeente Voorst een degelijke middenklasser, misschien een beetje luxe uitgevoerd, niet meer voldoende is. Het lijkt wel alsof we alleen nog kunnen rijden in dure Mercedessen en als het even kan, in een Bentley. Kijk ons eens, wij zijn het beste jongetje of meisje van de klas! We wekken de indruk dat we alles beter doen dan gemeenten in de buurt.

En dat kost wat. Neem bijvoorbeeld “Voorst onder de loep”; kosten 1,2 miljoen euro, met uitgangspunten die samengevat neerkomen op: onze kinderen groeien veilig op, we staan voor elkaar klaar en iedereen mag er zijn.

Voorzitter, toen ik dat las, dacht ik een citaat te lezen uit een boekje over de socialistische heilstaat. Het lijkt wel een sprookje. Alle gekheid op een stokje, wie wil dit nou niet? Maar is het een kerntaak van de gemeente om zo’n duur project op stapel te zetten, zonder dat we ons afvragen of de Voorster samenleving daartoe wel bereid is? Ik vind het nogal hoog gegrepen, wat ik in de notitie van Voorst onder de Loep lees. Wat zijn de gevolgen als we het voor de helft doen? Wat missen we dan?

 

Dan het sporten voor kinderen tot 12 jaar. Het lijkt erop of we sponsor worden van de firma Nijha, speeltoestellenfabrikant. De reacties van de schoolhoofden spreken daarbij soms boekdelen. 'Allemaal enthousiast', zei de wethouder, maar als je de reacties leest dan blijkt het toch genuanceerder te liggen. 'We moeten oppassen dat we niet te veel aanbieden', lees ik daar over dit plan. Wij zijn van mening dat onze kinderen in een groene omgeving wonen met veel ruimte en er is een groot aanbod aan sportvoorzieningen. We leven in een plattelandsgemeente, niet in een wijk in de Randstad met zeven straten achter elkaar, flats van acht hoog. Wat mij het meest tegen de borst stuit, zijn de kosten. De HBO-beweeg-coördinator slokt met zijn salaris in één keer de Klijnsma-gelden op: 70.000 euro. Klijnsmagelden zijn ervoor bedoeld om gericht kinderen uit de armoede te helpen. In deze gemeente hebben we 283 gezinnen in een uitkering, laten we eens onderzoeken hoe het daar gesteld is met sporten.  

Voor beide plannen “Voorst onder de Loep” en “Sporten onder de 12 jaar” is het de vraag of dit een taak voor de gemeentelijke overheid is. Ik denk het niet.  

Nog een drietal punten:

 - Om te beginnen, in de notitie PlusOV staat 'We hebben u periodiek geïnformeerd'. Toen ik dat las, moest ik me goed vasthouden. Op 31 augustus 2017 heb ik schriftelijke vragen gesteld over PlusOV en op 21 september daarna een interpellatie gehouden. U moet de antwoorden nog maar eens goed lezen. Dan zijn er twee mogelijkheden: de projectleider/wethouder in Voorst was niet goed op de hoogte of hij stuurde ons willens en wetens het bos in. Het laatste was volgens mij aan de hand. Iedereen die zich verdiepte in deze onderneming wist toen al dat het een chaos was. En de merkwaardigste zin, in alle stukken die we voor deze vergadering gekregen hebben, slaat op deze portefeuille; die luidt 'Hoewel er sprake is van tegenvallende resultaten bij PlusOV, zijn ze allemaal verklaarbaar'. Dit was voor mij een openbaring in de 40 jaar dat ik in de politiek zit. Past op elk potje, leg de stickers maar vast klaar.

 - Dan het gemeentehuis, voorzitter. De plannen die voor ons liggen kunnen wij moeilijk sober en doelmatig vinden. Huis van de gemeente, andere activiteiten, wie gaat dat dan doen? Concurrent van de horeca worden? En dan nog in 40 jaar afschrijven. Het is maar de vraag of de gemeente Voorst over 40 jaar nog bestaat...

 -'In vette jaren geld opzij zetten, zodat in magere jaren niet bezuinigd hoeft te worden' zeggen wij in ons eigen verkiezingsprogramma. In 2010 waren namelijk de peuterspeelzalen, bibliotheek, muziekonderwijs, cultuur, enz. de dupe. Kan het college naar aanleiding van zijn financiële prognose nu aangeven waar bezuinigd gaat worden als de nood aan de man komt. Ik vind het antwoord op deze vraag heel belangrijk, omdat wij na 2019 de volledige vrijheid krijgen over de gelden van het sociaal domein. De praktijk leert dat daar dan ook de klappen gaan vallen.

 

- Tot slot, voorzitter, de monitor sociaal domein. Ik vind dit een minimale rapportage aan de raad. We moeten zelf maar in de gaten houden wanneer, waar en waarover in de stukken iets wordt meegedeeld. Maar raadsleden zijn niet in loondienst bij de gemeente! We zijn lekenbestuurders. Dus hebben we recht op alle relevante informatie die zij nodig hebben om hun werk goed te doen. In de pers wordt geschetst dat veel raadsleden niet goed op de hoogte zijn van wat er allemaal gebeurt. Juist om dat te voorkomen heeft de Rekenkamercommissie Voorst over de monitor meerdere mooie adviezen uitgebracht.

  

Voorzitter, op een aantal andere punten kom ik tijdens het debat wel terug.

Voor nu dank ik u allen voor uw aandacht.  

Arend Jansen, fractievoorzitter Lijst Arend